[Info] Windows trên ARM : Tương lai của Laptop – gọn nhẹ, luôn luôn kết nối, pin trọn ngày

Với việc ra mắt Surface Pro X dùng chip SQ1, chạy Windows 10 ARM vào tháng 10 năm ngoái, đồng thời giới thiệu bộ công cụ Visual Studio 15.9 hỗ trợ lập trình viên trong việc tạo ra những ứng dụng chạy native trên kiến trúc ARM64, thay vì phải giả lập 32 bit x86. Microsoft dường như đang nỗ lực để tạo ra một hệ sinh thái Windows ARM phong phú và mạnh mẽ hơn. Chúng ta đang đứng trước kỷ nguyên của máy tính xách tay gọn nhẹ, luôn luôn kết nối qua LTE, Wifi, và có thể sử dụng cả ngày mà không phải kè kè bên mình cục sạc chà bá của thế hệ laptop cũ, lúc nào cũng phải đau đáu tìm kiếm ổ cắm điện ở mọi ngóc ngách mà chúng ta ngồi làm việc.

Surface Pro X
Surface Pro X, máy tính đầu tiên của Microsoft chạy Windows ARM

Nhưng mà thật lòng mà nói thì… Microsoft trước giờ cũng toang nhiều dự án rồi. Window Phone, Windows RT… Liệu dự án Windows trên ARM lần này, khi mà có sự hỗ trợ của hãng ARM, cùng Qualcomm, có thực sự sẽ thành công không? Chúng ta có nên đặt nhiều kỳ vọng vào nó, và liệu có nên mua các máy tính Windows ARM đang bán trên thị trường thời điểm này chưa ?

Windows trên ARM là gì ?

Windows trên ARM được hiểu đơn giản là chạy hệ điều hành Windows 10 và ứng dụng trên CPU kiến trúc ARM. Trước đây, hệ điều hành Windows được thiết kế để chạy trên CPU kiến trúc x86 và x64, ngoài ra không kiến trúc nào khác có thể hoạt động được. Ngày nay, Windows 10 với bản cập nhật Fall Creator trở đi đã có thể chạy trên máy tính dùng CPU của ARM.

Để làm được điều này, Windows có 2 cơ chế là biên dịch và giả lập.

x86 win32 emulation - Windows trên ARM
Windows ARM chạy giả lập đối với ứng dụng X86 Win32, Native với Kernel, Driver
  • Đối với hệ điều hành, ứng dụng tích hợp và driver :

Hệ điều hành và các ứng dụng như Edge, Cortana, Start Menu, Explorer sẽ chạy hoàn toàn native trên máy tính ARM. Bao gồm luôn cả driver của card đồ họa, mạng, SSD…Hiệu suất được tối ưu, và bạn hoàn toàn không cần lo lắng về tính tương thích.

  • Đối với ứng dụng x64 Win32 :

Hiện tại Windows ARM chưa thể sử dụng các ứng dụng trên nền tảng x64, nếu ứng dụng không có phiên bản 32 bit thì bó tay. Tuy nhiên Microsoft đã thông báo đang thử nghiệm với các bộ giả lập x64 sang ARM64. Và sẽ sớm đưa vào các bản cập nhật Windows vào năm 2021.

  • Đối với ứng dụng Universal Windows Platform (UWP) :

Windows ARM có thể chạy tất cả các ứng dụng x86, ARM32 và ARM64 được phát hành trên Microsoft Store. Ứng dụng ARM32 và ARM64 sẽ chạy hoàn toàn native. Còn ứng dụng x86 sẽ chạy thông qua giả lập. Nếu một app được lưu trên Store có nhiều bản, thì Windows sẽ chọn bản phù hợp nhất cho CPU. Ví dụ bạn phát hành cả ARM32, ARM64 và x86 cho một app trên Store, máy tính chạy trên chip ARM sẽ tự tải bản ARM64 để hoạt động tối ưu nhất.

  • Đối với ứng dụng x86 Win32 không phải là UWP :

Windows ARM có thể chạy hầu hết các app x86 Win32 chưa được tối ưu và không thuộc UWP, thông qua bộ giả lập WOW64. Bộ giả lập này hoạt động bằng cách biên dịch từng khối của cấu trúc x86 32bit sang cấu trúc ARM64 kèm theo tối ưu ứng dụng. Cache được sử dụng để lưu trữ các khối lệnh đã biên dịch, giúp giảm tải và tối ưu hệ thống khi khối lệnh đó được sử dụng lại lần nữa. Bộ giả lập này hoạt động tương đối ổn định và hiệu suất cũng gần tương đương với ứng dụng dạng UWP.

Những lợi ích và cả sự đánh đổi khi sử dụng máy tính chạy Windows ARM

Đầu tiên, chúng ta phải thống nhất với nhau rằng máy tính ARM sẽ chưa thể hoàn thiện như máy tính kiến trúc x86 x64. Nếu bạn kỳ vọng nó có thể thay thế hoàn toàn chiếc laptop mà bạn đang sử dụng, thì có thể bạn sẽ thất vọng. Tuy nhiên thì từ từ rồi cháo sẽ nhừ, chúng ta đang tràn ngập hy vọng về thế hệ máy tính di động tương lai này.

  • Windows trên ARM tạo ra định nghĩa mới về “máy tính di động” :

Trong khi mà Intel vẫn đang mắc kẹt ở tiến trình 14nm, và ngay cả khi sử dụng tiến trình 10nm cho một vài sản phẩm mới, thì việc trông chờ một chiếc máy tính di động thực sự từ kiến trúc CPU x86 x64 vẫn khá là xa vời. Snapdragon 8cx của Qualcomm xây dựng trên tiến trình 7nm, TDP chỉ 7W, tích hợp bộ xử lý đồ họa có thể giải mã 4K HDR, kèm theo modem 5G băng thông đến 7Gbp. Những thông số đó đều tốt hơn những gì mà dòng Core i U series của Intel đang làm được. Một chiếc máy tính xách tay cực kỳ gọn nhẹ vì thiết kế không quạt, luôn trong trạng thái sẵn sàng hoạt động vì năng lượng tiêu thụ khi ngủ là cực thấp nên không cần phải shutdown máy, kết nối được LTE, 5G mà không cần phải dùng card riêng do vướng bản quyền công nghệ, và viên pin có thể hoạt động đến 20h liên tục. Những tiềm năng đó thực sự choáng ngợp. Thế nên cũng không lạ khi Microsoft dồn toàn tâm toàn lực cho dự án Windows ARM.

  • Hiệu năng CPU ? Intel và AMD hãy dè chừng :

Bạn nghĩ rằng CPU ARM chắc chỉ dùng “cho vui”. Chắc là bạn sẽ phải nghĩ lại. Trang web www.androidauthority.com đã làm một so sánh nhỏ hiệu năng của Intel Core i5 8250u, CPU “siêu” tiết kiệm điện của Intel, TDP 15W, thường phổ biến trên các laptop 10-15tr, với Qualcomm Snapdragon 8cx có TDP 7W.

Qualcomm 8cx vs Core i5 8250u - Windows trên ARM
Qualcomm 8cx cho hiệu năng tương đương Core i5 8250u

Khá là ngạc nhiên phải không nào. Snapdragon 8cx gần như cân kèo với i5 8250u về hiệu năng CPU và đồ họa. Một chiếc máy tính như thế này hoàn toàn đủ để bạn sử dụng cho công việc hàng ngày và giải trí, không yếu chút nào. Surface Pro X dùng CPU Microsoft SQ1, được xây dựng trên nền tảng của Snapdragon 8cx và được đánh giá rất cao về hiệu năng. Bạn có thể tham khảo một số bài review chi tiết ở đây : https://sea.pcmag.com/microsoft-surface-pro-x/35061/microsoft-surface-pro-x , https://www.windowscentral.com/surface-pro-x

  • Nhưng máy tính ARM không thể thay thế hoàn toàn laptop :

Qualcomm khó lòng nâng hiệu suất lên hơn nữa mà không tăng điện năng tiêu thụ. Nhưng nếu đưa thời gian dùng pin của máy xuống dưới 10h thì sẽ không còn giữ được lợi thế cạnh tranh nữa. Chúng ta mới chỉ có CPU ARM cho máy tính siêu gọn nhẹ, nhưng vẫn chưa có nhân ARM nào đủ mạnh cho mảng CPU hiệu năng cao, gaming. Intel Core i dòng H,HQ, AMD Ryzen 5,7 của AMD vẫn hoàn toàn thống trị thị trường CPU laptop tốc độ cao.

Phần mềm x64 Win32 vẫn chưa thể chạy được trên Windows ARM, nếu bạn sử dụng bộ phần mềm Adobe, thì hãy tạm quên những chiếc máy mỏng nhẹ này đi, hoặc là mua và chờ đợi các bản nâng cấp Windows trong 1 đến 2 năm sau.

Mặc dù ứng dụng x86 Win32 có thể chạy giả lập được, nhưng hiệu suất cũng như tối ưu thời lượng sử dụng pin vẫn kém hơn ứng dụng native ARM. Bạn cũng không thể chạy ảo hóa trên Windows ARM.

Thế đấy, nếu bạn yêu cầu cao ở máy tính, thì laptop x64 truyền thống vẫn đáp ứng tốt hơn hẳn. Máy tính ARM cũng sẽ không đi theo hướng hiệu năng cao, thay vào đó vẫn tiếp tục phát triển những lợi thế cạnh tranh vốn có của nó.

  • Vượt trội trong phân khúc của nó, nhưng máy tính Windows ARM không dành cho người dùng phổ thông

Vâng, rào cản đó chính là giá cả các bạn ạ. Surface Pro X có giá khởi điểm 900$, mua ở Việt Nam tầm hơn 20tr. Galaxy Book S của Samsung chạy Snapdragon 8cx có giá 999$. HP Envy X2 thì thôi khỏi nói luôn… Nếu mà chỉ tính đến hiệu năng, thì tầm 10tr bạn đã có 1 laptop chạy nhanh tương đương rồi.

Nhưng qua năm 2020 này, chúng ta sẽ có thêm các máy tính ARM giá rẻ hơn, nhờ các dòng SoC Snapdragon 8c và 7c trung cấp mà Qualcomm vừa ra mắt.

Snapdragon 8cx vs 8c vs 7c - Windows trên ARM
Máy tính Windows ARM sẽ giảm giá thành nhờ các SoC mới

Windows ARM có đáng kỳ vọng ?

Microsoft và ARM vẫn đang nỗ lực để dự án đạt được hiệu quả. Khoảng 8 năm trước, Netbook ra đời, giải quyết cơn khát của người dùng về một laptop gọn nhẹ, có thể mang đi bất cứ đâu. Nhưng netbook nhanh chóng rơi vào dĩ vãng vì hiệu năng quá kém kèm một thời gian sử dụng pin không mấy ấn tượng. Các công nghệ đi cùng hồi đó như màn hình, ổ cứng đều tệ, kết nối thì cũng không khác gì laptop.

Nhưng nhờ sự phát triển của công nghệ, máy tính Windows ARM hiện nay có màn hình cực tốt, pin khủng cộng với kết nối tốc độ cao. Cơn khát về một thiết bị di động thực sự lại lần nữa được kỳ vọng sẽ được giải quyết triệt để với Windows ARM. Ipad tuy tốt, nhưng hệ điều hành di động không giúp mọi người giải quyết được nhiều việc. Với những nỗ lực của Microsoft trong dự án Windows ARM, bạn hoàn toàn có thể kỳ vọng vào các sản phẩm đột phá, đại chúng hơn trong năm 2020.

Thanks all !

Mars

Mars